YAZIM YANLIŞLARI
# Yanlız değil yalnız yazmalısınız
# Yalnış değil yanlış yazmalısınız
# Çünki değil çünkü yazmalısınız
# Herkez değil herkes yazmalısınız
# Kurdela değil kurdele yazmalısınız
# Meyva değil meyve yazmalısınız
# Makina değil makine yazmalısınız
# Sarımsak değil sarmısak yazmalısınız
# Fasulya değil fasulye yazmalısınız
Yukarıdaki düzeltmeler hakkında bir yorumum yok. Doğru ya da yanlış...
Benim söylemek istediğim alttaki listede yazılanlar hakkında.
# Ambülans değil ambulans yazmalısınız... Hangi dilden geçmiş
bilmiyorum ama, o dilde "boşta gezen" anlamını taşıyormuş. Hakikatten
bizde bu anlamda mı kullanılıyor. Ne ambülans ne de ambulans; sadece
cankurtaran
# Akedemi değil akademi yazmalısınız Uzun zamandan beri
dilimizde. Hatta smanlıca'da bile yer alıyor bu sözcük. Nurullah Ataç
1957 yılında bu sözcük için "bilimtay" karşılığını önermiş. Ama Dil
Derneği'nin dergisinde bir yazar bu bilimtay sözcüğünü "üniversite"
ye karşılık öneriyordu. Yine de ikisinden biri için kullanılmalı.
# Deklerasyon değil deklarasyon Nerden bulup da
çıkartıyorsunuz bunları. Ne zamandan beri duymuyordum bu sözcüğü.
Zamanında buna TDK "bildirge" diye karşılık önermiş. Şimdi ise
"bildiri" karşılığı daha yaygın. Yani ne "deklerasyon" ne de
"deklarasyon" ; ille de ya "bildiri" ya da "bildirge"
# Papuç değil pabuç yazmalısınız Bu sözcük hala kullanılıyor
mu yahu? p ile yazsan ne olur b ile yazsan ne olur. Biz bunun yerine
ayakkabı demiyor muyuz.
# Otobos değil otobüs yazmalısınız Dilimize tamamen yerleşmiş
bir sözcük. Sök sökebilirsen. Karşılık da önerilmemiş bildiğim
kadarıyla. Yunanca'da otobüse " "leoforio" deniliyormuş. Yani
"halktaşır". Neden olmasın. Gayet anlamlı. Kendi dil haznemizde bir
karşılığı olsaydı,yani ya Anadolu ağızlarında ya Eski Türkçe'de!! ya
da Türki halkların ağızlarında, onu kullanmak daha doğru olurdu
bence. Belki vardır da duymamışızdır. O yüzden "halktaşır" ilk
duyuşta garip gelse de kullanılma olasılığı var.
# Orjinal değil orijinal yazmalısınız Bunun karşılığı "özgün" dür.
Araya i girecek miydi, yoksa orjinal şeklinde mi yazacaktık,
sorularına takılmadan "özgün" ü kullanalım.
# Konservatuar değil konservatuvar yazmalısınız Bunun karşılığını
ne duydum ne de gördüm. O halde şimdilik kullanmaya devam. Yazılış
şekli ise, bana göre de "konservatur" olmalı.
# Alimünyum ya da aliminyum değil alüminyum yazmalısınız Bilim
alanında yabancı sözcüklerin sayısı çoktur. Buna karşılık Türkçe
sözcükler ya da Türkçe karşılıklar çok azdır. Bu sözcüğe de dilimize
girdiği andan bu yana hiç bir karşılık aramak düşünülmemiş. Nasıl
olsa Batı en iyisini bilir, bizim önereceğimiz karşılık yanlış olur,
mantığı bilim alanında daha çok egemen olmuş anlaşılan. O yüzden bu
sözcük de şimdilik kullanılmalı. Biçimi(şekli ise) yazım kılavuzunda
yazdığı gibi ve arkadaşın da belirttiği gibi "alüminyum" olmalı.
# Sovan değil soğan yazmalısınız Kimi yörelerde sovan diye
yazılı, söylenir. TDK'nın yazım kılavuzunda da "soğan" şeklinde
geçer. Yine de "sovan" söylenildiği bölgeye göre yanlış değildir.
Ancak İstanbul ağzıyla konuşacağım diyorsanız en doğrusu "soğan" dır.
# Kapora değil kaparo yazmalısınız Kimisi "pey" demiş bunun
için. Eski Türkçe (Osmanlıca değil) bir kelime galiba. Ama şöyle bir
yargı var. Bugün yaşamayan bir köken üretilen sözcük pek kalıcı
olamıyor. Bu yüzden benim de bir ara başka bir gruba her gün
yazılarını gönderdiğim Hamza Zülfikar Doğru Yazalim Doğru Konuşalım
köşesinde 1970 yılında Tdk kurumunun bu sözcüğe "güvenmelik"
karşılığını önerdiğini yazıyor. Belki hemen kaparonun yerini tutmaz
ama kaparonun yanina "güvenmelik" i eklemek de fayda var.
# Prosedir değil prosedür yazmalısınız Kimsenin yazarken de
okurken de "prosedir" i kullandığını sanmıyorum. Bilerek mi
yazıyorsunuz bunları. Şaka bir yana, anlamı "bir amaca ulaşmak için
izlenilen yol, yöntem" demek olan bu Fransızca kelimeye "izlek"
karşılığı uygun bulunmuş. Ne güzel.
# traş ve heykeltraş değil tıraş ve heykeltıraş yazmalısınız Traşa
bir dediğim yok. Yüzlerce yıldan beri kullandığımız bir kelime.
Elbette Anadolu ağızlarında çok güzel karşılıkları var ama genel
kullanımda bu sözcük tercih edilir. Türkçe okunduğu gibi yazılan
(yoksa tersi miydi) bir dil olduğu için bence de "tıraş" şeklinde
yazılmalı. Ama "heykeltraş" a gelince bunda bir yazım hatası aramak
yerine karşılık aramak daha güzel olur. "Heykel" yontudur,
"heykeltıraş" ise "yontucu" dur.
# dokuman değil doküman yazmalısınız Ne dokuman ne doküman ne de
döküman. "Belge"
# Labaratuvar veya labaratuar değil laboratuvar yazmalısınız
Deney yapılan yer olduğuna göre karşılığı bence "deney" sözcüğüyle
olmalı. Gerçekten de "dneylik" sözcüğünü bulmuşlar. Çok da yerinde ve
güzel bir sözcük.
# Acenta değil acente yazmalısınız Bu sözcükten önce aynı
anlama gelen "ajans" sözcüğünü kullanmıyor muyduk? Ne zaman girdi
dilimize bu? Biri Fransızca biri de İngilizce bozması aynı kökten
gelen iki sözcük. Hem de aynı anlamda. İlginç. Karşılığını bulamadım.
Birisi "işletme" demiş ama tam karşılığı olduğu söylenemez. Daha
doğrusu anlam bakımından yerini tutmuyor. Belki siz anlamca tam
karşılığını biliyorsunuz.
İşte böyle arkadaşlar. Yazım yanlışlarını bulup, çevreyi
bilgilendirmek/ uyarmak güzel ama daha da güzeli bunlar yabancı sözcük
ise bunların karşılıklarını bulup onları yaymak. Yoksa önümüze
konulanı araştırmadan, etmeden kullanacak olursak çok değil, yarım
yüzyıl sonra Türkçemiz bugünkü durumundan çok çok daha aşağılarda
olacaktır.
